سایه های بی سرنوشت

از تمام پنجره‌های برهنه‌ی این شهر

فقط روشنایی قدم‌های تو

به دیوار اتاقم رسوخ می‌کند

باد

نام تو را

روی شاخه‌های چنار حک می‌کند

و من هر بار

درختی تازه برایت می‌کارم

تا مبادا

سایه‌ات از جهان کم شود

جهان

بهانه‌های زیادی برای اندوه دارد

اما من

تمام آن‌ها را

در جیب پالتوی شب می‌گذارم

و تنها

به دکمه‌ای فکر می‌کنم

که انگار

هزار بار زیر انگشتانت

بسته و باز شده است

آهسته که می‌گذری

سقف‌ها کوتاه‌تر می‌شوند

کوچه‌ها

از شدتِ نزدیک شدنت

تنگ‌تر

و من

هر روز

از میان این همه تردید

به یک حقیقت برمی‌گردم

تمام حروف تلخِ دنیا

اگر در کنارت بنشینند

به شکل یک لبخندِ پنهان

تلفظ می‌شوند

عارف بسام

در سمت چپ جهان

باد می‌وزد

و پرچم‌ها هنوز

از پوست کودکانِ گرسنه دوخته می‌شوند

من میانِ صدای موتورهای جنگ

به دنبال تکه‌ای حقیقت می‌گردم

شاید در نگاهِ زنی که

از میان خاکستر

دانه‌ای گندم بیرون می‌کشد

دروغ

به رنگِ طلاست

و لبخندها

بانقاب خون بر چهره‌ها می‌نشینند

تو را می‌نشانند بر صفحه‌ی تلویزیون

می‌گویند

بخند!

و تو می‌خندی

در حالی که پشتِ صحنه

یک مادر

نوزادِ بی‌نامش را در پتو می‌پیچد

و به دریا می‌سپارد

دنیا

آگهی بازرگانیِ مرگ است

با پیراهنی از صلح

اما هنوز

از شانه‌ات نوری می‌چکد

مثل دانه‌ای برف

که تصمیم دارد در جهنم نریزد

اگر خواستی

مرا از روی شانه‌ات بتکان

یا

بگذار بمانم

در سمت چپ سینه‌ات

همان‌جا که هنوز

صدای تپشِ انسان می‌آید

عارف بسام

غزل ..
دل مانده پشتِ پنجره‌ی خواب‌های دور
هر شب مرور می‌شود آن روزهای نور

با هر صدا گمان برم آیی، ولی دریغ
جز باد، نیست هیچ کسی در گذر عبور

باران که می‌زند به درِ خانه، فکر تو
می‌ریزد از نگاهِ دلم قطره قطره شور

عطرت هنوز لابلای نبض لحظه‌هاست
مانند شوق بوسه در آغوش بوف کور

من مانده‌ام که عشق چه آسان غریب شد
در کوچه‌های تیره‌ی تقویمِ بی‌صبور

پاییز رفت زمزمه‌ها خاک شد، ولی
این شعر، زنده ماند به لطفِ تو، ای حضور
عارف بسام

یک عاشقانه

تنها چیزی که زیادش خوب است

بودنت کنار من است

اما حالا

تمام بودنت

در فاصله‌ای جا مانده

میان کابل و پاریس

میان خاک و چراغ

شب‌ها

وقتی پاریس در نور زردِ خیابان‌ها می‌درخشد

من در سایه‌ی چراغ‌ها

تو را جست‌وجو می‌کنم

هر نوری

چهره‌ی تو را دارد

هر سایه

دست نرسیده‌ی من است

کافه‌ها پر از صدا و خنده‌اند

اما در گوش من

فقط سکوت تو جریان دارد

می‌نشینم کنار پنجره

به رود سن نگاه می‌کنم

که آرام می‌گذرد

مثل نام تو

در ذهنم

تو در کابل

زیر آسمانی ایستاده‌ای

که من هم می‌شناسمش

اما چراغ‌ها هر جا

به جای ماه

به چشمان تو فکر می‌کنند

دلتنگی را نمی‌شود ترجمه کرد

اما اگر می‌شد

می‌نوشتم

je t’aime à travers la distance

دوستت دارم

از این‌سوی جهان

تا همان‌جایی که هنوز

آسمان

آبی چشمان توست

و من هنوز

هر شب

با هر نوری که می‌لرزد

زیر لب می‌گویم

تنها چیزی که زیادش خوب است

بودنت کنار من است

عارف بسام

من نفهمیدم
دلم برای تو تنگ است
یا برای خاکی که هر دو از آن آمده‌ایم

از آن پس
عشق و وطن در من یکی شدند
هر دو دور
هر دو دست‌ نیافتنی
هر دو شبیه نوری
که از پشت پنجره‌ی غربت
مرا می‌سوزاند

من در تبعید
با نام تو زندگی می‌کنم
شبیهِ کسی که با یاد خاک خود
نان می‌خورد و
دست‌هایش را با اشک دلتنگی می‌شوید

گاهی خیال می‌کنم
اگر بازگردم
تو را در چشمان شهر خواهم یافت
در صدای اذان غروب
در کوچه‌ای که بارانش
بوی کودکی می‌دهد

اما هر بار
باد از آن سوی دیوارها می‌وزد
و یادم می‌آورد
که فاصله
گاهی نه میان دو شهر
که میان دو تپش قلب است

با این‌همه
من هنوز می‌نویسم
در حاشیه‌ی تمام روزهای بی‌نام
تو و وطن
هر دو در من زنده‌اید
هر دو در من غایب‌اید

شاید روزی
بازگردم
به جایی که عشق
دیگر تبعید‌ نیست
و نام تو
روی خاک من
گل کند

عارف بسام

بلاخره،
همه روزی می‌میریم
چند سال که بگذرد
هیچ‌کس نمی‌پرسد
چه کسی بود
چطور رفت
یا چند بار گریست

پس بگذار زندگی‌ات را
با دست‌های خودت رنگ بزنی
آبی،
آرام
سرخ،
آتشین
و سپید،
از همه رها

بگذار بخندی در میان گریه‌ها
آواز بخوانی روی مرز خاموشی
و اگر خواستی بروی
با کفش‌هایی از نور برو
در جاده‌ای که هیچ‌کس پیش از تو نرفته است

مرگ هم اگر آمد
بگذار مهمان شود، نه فاتح
دستش را بگیر
بگو بنشین
من هنوز با زندگی حرف دارم

بگذار باد
موهایت را به رقص درآورد
باران
پیراهن خاکی‌ات را ببوسد

زندگی کوتاه‌تر از آن است
که رویایت را پنهان کنی
تا دلِ کسی نلرزد

به گل‌ها سلام کن
به گنجشک‌هایی که از تو نمی‌ترسند
به نوری که از لای پرده
می‌خزد روی گونه‌ات
و تو را بیدار می‌کند
بی‌آنکه صدایت کند

دنیا نه دشمن ماست
نه معلم
فقط رهگذری‌ست
که گهگاه
دست ما را در تاریکی می‌گیرد

و وقتی مرگ آمد
اگر دلت خواست
در گوشش بگو
تو هم خسته‌ای، می‌دانم
بیا بنشین
چای هنوز گرم است
و در دل من
جا برای همه‌ی رفتگان باقی‌ست

عارف بسام

مدتی‌ست
برای هر کس چیزی نوشته‌ام
نامه‌هایی بی‌نشان
پر از گفت‌و‌گوهای ناتمام

بعضی را تا نیمه رها کرده‌ام
و لای کتابی گذاشته‌ام
که کسی دیگر نمی‌خواندش

بعضی را در کشوی میز پنهان کرده‌ام
کنار دکمه‌ی افتاده از پیراهن تو
کنار تار مویی که هنوز بوی باران می‌دهد

چند تای‌شان هم
در باد پخش شده‌اند
مثل پرنده‌هایی که مقصد را فراموش کرده‌اند

گاهی شب‌ها
همه را از نو می‌خوانم
و از روی خط‌خطی کلمات
رد دستانت را حس می‌کنم

هیچ‌کدام را نفرستاده‌ام
اما خیال می‌کنم
تو جایی
در سکوتی که شبیه نام من است
یکی از آن‌ها را باز کرده‌ای
و لبخند زده‌ای آرام
بی‌آن‌که بدانی
تمام آن حرف‌ها
سال‌ها پیش برای تو نوشته شده اند،

عارف بسام

در افغانستان

نامه‌هایی جا مانده‌اند

که هنوز از لای خطوط‌شان

بوی دود و انار می‌آید

در هر کدام

دستی لرزیده

و نقطه‌ای افتاده است

که شاید صدای گلوله بوده

من حالا در پاریسم

در اتاقی با پنجره‌ای رو به باران

و هنوز می‌ترسم

یکی از آن نامه‌ها

به دست کسی بیفتد

که معنی عشق را نمی‌فهمد

نامه‌ها به زبان فارسی نوشته شده‌اند

اما از ترسِ خودم پنهانشان کرده‌ام

شب‌ها در مترو

چهره‌ی مردانی را می‌بینم

که انگار از همان کوچه‌ها آمده‌اند

و دلم می‌خواهد بپرسم

آیا کسی هنوز

نامه‌های مرا می‌خواند؟

گاهی روی میز قهوه‌خانه‌ای در مون‌مارتر

چیزی می‌نویسم

نه به فارسی، نه به فرانسه،

به زبانی که میان دو خاک

گیر کرده است

جوهرش بوی دیوارهای گلی خانه‌ی مادرم را دارد

و هیچ پستی آن را نمی‌برد

کبوترها هم

از مرز می‌ترسند

کسی از روبه‌رو رد می‌شود

من بی‌اختیار

نامی در ذهنم می‌چرخد

که دیگر نباید به زبان بیاید

می‌گویند زمان همه‌چیز را می‌شوید

اما نمی‌دانند بعضی زخم‌ها

در آب پاریس هم تازه می‌مانند

در کیفم

کاغذی دارم با چند واژه‌ی نیمه‌پاک‌شده

نام مادرم

آدرس خانه‌ای که شاید ویران شده

و جمله‌ای که همیشه از آن می‌ترسیدم

«باز می‌گردم»

اما برنمی‌گردم

فقط هر شب

بر شیشه‌ی مه‌گرفته‌ی پنجره می‌نویسم

«من هنوز هستم»

و صبح که خورشید طلوع می‌کند

حروفش آرام

در نور حل می‌شوند

مثل خاطره‌ی وطن

که در تبعید

یادش را پنهانی می‌بوسند

عارف بسام

ما از یکدیگر جدا شدیم
نه با فریاد
نه با خیانت
با سکوتی که میان ما رشد کرد
مثل درختی بی‌ثمر
در حیاط فراموشی

زمان، آرام‌تر از آن بود
که بفهمیم فاصله
از یک نگاه شروع می‌شود
از نگاهی که دیگر
دنبال دیگری نمی‌گردد

تو رفتی
بی‌آنکه قدمی برداری
و من ماندم
در خانه‌ای پر از عکس‌های بی صدا

مرگ دیر کرد
چون می خواست بفهمیم
گاهی زنده‌ماندن
دردناک تر از مردن است

حالا هرکس در جهان خودش نفس می‌کشد
در تقویم‌های جدا
در فصل‌های بی‌ هم

اما گاهی
وقتی باران می‌بارد
احساس می‌کنم هنوز
چیزی میان ما زنده است
چیزی که نه عشق است
نه دلتنگی
بلکه یاد انسانی‌ست
که روزی باور داشت
مرگ، از ما سریع‌تر است

عارف بسام

هر صبح

به امید روشنایی

پرده‌ها را کنار می‌زنم

تا شاید سایه‌ات

از لای غبار وارد شود

تو نمی‌دانی

چقدر سخت است

دوست داشتن کسی

که حتی خیال‌اش هم

گاهی دور می‌شود

مثل پرنده‌ای در باد

من از دور

به صدایت فکر می‌کنم

به دستانت

که باید لمسشان کنم

در جهانی که لمس را فراموش کرده است

گاهی به خود می‌گویم

اگر نمی‌توانم در آغوشت بگیرم

بگذار واژه‌ها

این کار را برایم بکنند

بگذار شعر

جای لب‌هایم باشد

وقتی نامت را آرام

در دل شب صدا می‌زنم

خانه‌ام هنوز

در مرز خواب و بیداری‌ست

اما حالا

تو در هر دو سمت آنی

در رؤیایی که از آن بیدار نمی‌شوم

و در بیداری‌ای که

بی‌تو، معنایش را گم کرده است

مرا ببخش

اگر دوستت دارم

بی‌آنکه از تو چیزی بخواهم

عشق من

مثل بارانی‌ست که

می‌بارد فقط برای اینکه

زمین

از تنهایی نجات یابد

عارف بسام